Điều này khiến hàng Việt Nam phải đối mặt với cạnh tranh quốc tế ngay trên thị trường nội địa
Nhiều lĩnh vực XK của Việt Nam đều xuất hiện những vấn đề cần phải giải quyết. Giả thử trong việc XK lúa gạo. Nếu chỉ chú trọng vào tăng XK về lượng thì tiềm năng của chúng ta không còn nhiều.
Trước đó XK, NK hàng hóa của Việt Nam đã cán mốc 200 tỉ USD vào những ngày rốt cuộc của năm 2011… Theo nhận định của ông, tiềm năng để gia tăng kim ngạch XNK của Việt Nam trong mai sau như thế nào? Tiềm năng gia tăng kim ngạch XNK trong năm 2013 cũng như những năm tiếp theo của Việt Nam vẫn còn khá nhiều thách thức.
Xin cảm ơn ông! Lương Bằng (thực hiện). Chúng ta vẫn chưa tận dụng được hết lợi thế khi tham dự vào WTO, chưa nắm được nhịp khi vào thị trường rộng lớn này.
Cà phê cũng vậy, việc làm giá là của các nhà rang xay chứ không phải của chúng ta. Chả hạn lợi dụng được ưu đãi giảm thuế quan, hàng Thái Lan đã tràn vào Việt Nam và đang chiếm được cảm tình của người tiêu dùng trong nước. Điều này cần phải nghiêm chỉnh khắc phục thời kì tới. TS Phạm Tất Thắng, nghiên cứu viên cao cấp của Viện Nghiên cứu thương mại (Bộ công thương nghiệp) xung quanh vấn đề này.
Đây là điều đáng mừng. Nhưng nếu đi vào XK mặt hàng có giá trị gia tăng cao, đặc trưng của vùng nông nghiệp nhiệt đới gió mùa thì tiềm năng đó lại còn rất lớn. Một mặt hàng XK khác cũng còn đáng tiếc là hạt tiêu. Năm 2012, kim ngạch XNK hàng hóa của Việt Nam đã đạt 228,31 tỉ USD, cao gấp hơn 2 lần so với kết quả thực hành của năm 2007.
Tiêu chí đó dựa trên nhiều phương diện chứ không phải chỉ dựa vào việc gia tăng số lượng kim ngạch XK và NK hàng năm. Gần đây xuất hiện một đôi mặt hàng XK có giá trị gia tăng cao như dây cáp điện, điện thoại di động, máy phát điện nhưng lượng vẫn còn ít quá. Tuy nhiên làm được điều này rất khó. Quan yếu nhất là tầm thiết kế chính sách của chúng ta chưa đủ độ dài, độ mẫn cảm cần thiết để tạo môi trường tiện lợi cho các DN Việt Nam và môi trường cạnh tranh bình đẳng trên thị trường của chúng ta.
Điều này cũng nói lên trình độ hội nhập của Việt Nam đối với thế giới sau khi nhập WTO đã cải thiện đáng kể. Theo Tổng cục thương chính, kể từ khi nhập WTO (ngày 7-11-2007) đến năm 2012, tổng giá trị kim ngạch XK của Việt Nam đã vươn từ vựng trí thứ 50 lên 37 trong số các nước, vùng lãnh thổ trên toàn thế giới (trong đó, NK của Việt Nam cũng tăng 7 bậc và xếp ở vị trí thứ 34).
Còn bản thân các DN Việt Nam vẫn mang theo tâm lí “ăn đong”, tầm nhìn ngắn, vẫn còn vì ích trước mắt mà quên đi ích lợi lâu dài. Nếu không đổi thay kết cấu này, việc XK của chúng ta thời kì tới sẽ gặp nhiều thử thách do lượng XK của một số mặt hàng chủ lực đã đến tới hạn
Đây là điều hăng hái. Tuy nhiên cũng phải dìm rằng, mặc dầu thứ hạng XNK tăng nhưng xem xét kỹ thì thấy đẳng cấp này vẫn chưa tương hợp với tiềm năng, lợi thế của Việt Nam, đặc biệt chưa thỏa mãn mong mỏi của cộng đồng DN cũng như người dân.
DN cạnh tranh trên thị trường XK bằng cách “đấm lưng” nhau, hạ giá để tranh giành khách hàng. XK thủy hải sản bấp bênh, kể cả một số mặt hàng có thế mạnh như cá tra, cá ba sa, tôm. Hàng Malaysia, Indonesia cũng vậy, đặc biệt hàng Trung Quốc. Từ năm 2010 trở lại đây, mặc dầu thị trường thế giới rất khó khăn, đặc biệt thị trường lớn như Mỹ, EU nhưng mặt hàng XK của chúng ta phần lớn là mặt hàng cần yếu nên vẫn giữ được tăng trưởng khá cao.
Dưới giác độ một chuyên gia nhiều năm nghiên cứu về thương mại, ông có nhận xét gì về sự đổi thay đẳng cấp này, thưa ông? đẳng cấp đó là một sự đánh giá của quốc tế dựa trên những tiêu chí rõ ràng, cụ thể.
Ví dụ XK hoa, quả không phải dễ, phải vượt qua các rào cản quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm và bảo đảm khối lượng lớn và sự ổn định cung cấp theo thời kì cho khách hàng, không được gián đoạn.
Thời gian tới, vấn đề là lượng XK có thể giảm, nhưng giá trị XK thì phải tăng. Hàng Trung Quốc đang ngập tràn thị trường. Tuốt tuột điều đó đem lại lợi ích cho người nước ngoài chứ không phải cho chúng ta. Sau 6 năm gia nhập WTO, XNK và cuộn đầu tư vẫn là hai điểm sáng và là động lực để phát triển nền kinh tế của chúng ta. Nhưng sức cạnh tranh của hàng Việt Nam đối với những hàng hóa thế giới lại khá yếu, chỉ có một vài mặt hàng của một đôi DN có thể cạnh tranh được như sữa Vinamilk, một số dịch vụ bưu chính viễn thông, đồ uống… Nhìn tổng thể nhiều mặt hàng nước ngoài đang càng ngày càng lấn át trên thị trường Việt Nam.
Quan yếu hơn, người dân cày cũng chưa thể có được lợi nhuận nhiều từ cây lúa. Xếp hạng này còn bao gồm cả các tiêu chí can hệ đến việc thực hiện các cam kết của WTO cũng như chơi bị vi phạm những rào cản kĩ thuật trên thị trường khác, hoặc tính đảm bảo trong làm ăn với các đối tác XNK.
Đó là hướng đi vào cũng là thách thức cho kim ngạch XNK của Việt Nam trong mai sau. Về mặt NK, việc giảm thuế theo lịch trình cam kết với WTO đã khiến hàng nước ngoài tràn vào việt Nam ào ạt. Nhưng chúng ta lại chẳng thể tác động nhiều đến giá cả, không đóng vai trò quyết định được giá cả trên thị trường.
Nhưng cơ cấu, tiềm năng XK của chúng ta vẫn còn thiếu vắng các mặt hàng có giá trị gia tăng cao.
XK gạo của Việt Nam đứng thứ hai thế giới, thậm chí có thời khắc “ngoi” lên thứ nhất nhưng giá gạo XK của Việt Nam lại vẫn thuộc hàng thấp nhất thế giới. Phóng viên Báo thương chính đã có cuộc bàn thảo với PGS. Đẳng cấp về XK và NK của Việt Nam mà Tổng cục Hải quan vừa ban bố với thứ bậc đã tăng là điều tương đối tốt. Điều đó có vẻ như chúng ta vẫn chưa tận dụng được hết lợi thế khi nhập vào WTO, thưa ông? Đúng vậy.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét