Nhiều quyết định sáng láng mà ông có trong những tình huống cam go nhất gần như chỉ có thể giảng giải là nhờ ông có thứ trực giác, linh giác giời cho ấy”
Nguyên là một nhà thơ trước khi thành một nhà làm phim, Đào Trọng Khánh không quên đưa vào những khuôn hình của mình những hình ảnh và lời bình giàu chất thơ nhất về con người đứng ngang tầm thời đại.
Nhiều năm nay, NSND Đào Trọng Khánh dành nhiều thời gian đọc sách về Phật giáo cũng như các đạo khác. Bởi vậy mà tôi cũng tin rằng, nếu bộ phim đó được làm ra như ý nguyện của Đại tướng, kiên cố sẽ hay hơn những bộ phim về chiến tranh VN do người nước ngoài làm, cho dù phương tiện kỹ thuật của họ có tối tân hơn.
Với những gì đang có trong tay, tôi nghĩ là có thể dựng được ít nhất 10 tập. “Tôi nghĩ là có những điều ông cụ muốn nói lại cho rõ những gì người dưng không hiểu. Và tôi nghĩ Tướng Giáp là một vị tướng giời cho, khi ông cựu xuất thân từ một bố dạy sử và chưa từng qua một trường lớp đào tạo nào về quân sự. Tiếc là lúc này, nhà làm phim tâm huyết cũng đã ở vào độ tuổi “xưa nay hiếm” và ông không dám chắc với điều kiện sức khỏe hiện tại, liệu ông có thể làm được điều tâm nguyện của mình, hơn thế, còn là di nguyện của người đã khuất: Thực hiện một bộ phim tư liệu, không phải chỉ về Tướng Giáp mà rộng hơn, là về chiến tranh VN, nhìn trực diện từ các trận đánh, dưới góc nhìn của người trong cuộc.
30 phút phim, tuy ngắn ngủi, nhưng vẫn đủ để khắc họa đượm đà bức chân dung về vị tướng của quần chúng. Xem lại những thước phim do mình thực hành, NSND Đào Trọng Khánh tiếc rẻ: “Phải chi ngày ấy tôi có được - không chỉ 30 phút mà chí ít là 60 phút phim - để có thể gói được nhiều hơn về bức chân dung lớn ấy, chả hạn những chi tiết đời thường như Đại tướng rất thích về quê bằng tàu hỏa.
Như chính Đại tướng từng có lần cắt nghĩa cho cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ McNamara: Mỹ thua là do không hiểu được Việt Nam, không hiểu gì về văn hóa người Việt.
#. Tác phẩm để đời thỉnh thoảng là giời cho, tài năng đôi khi cũng là giời cho. Chất thơ, với ông, không phải là hình ảnh Đại tướng ngồi thiền hay chơi đàn piano như chơi ít bức ảnh, thước phim từng lựa chọn.
Đạo diễn Đào Trọng Khánh có lần bàn luận với vị tướng văn võ song toàn về điểm gặp có thể giữa tư duy sáng tạo của một nhà quân sự với một người làm nghệ thuật, và Đại tướng cũng đã gật gù. Ông bảo: “Phật dạy, mỗi người nên tự đốt đuốc lên mà đi, vì những tư tưởng cao siêu nhất rút cục cũng chỉ là cái bè đưa chúng ta sang sông mà thôi”.
“Một thế kỷ - một đời người, do vậy, không chỉ kể về những trận đánh, những quyết định tử sinh nói lên tầm vóc của một vị tướng trong những cảnh huống lịch sử cam go, mà phim còn nói về những hạt dẻ gai trên đất Cao Bằng gợi nhớ những bước chân trần năm xưa của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, những bông hoa thụy miên bung nở ngày vị tướng về thăm lại Điện Biên, hay những giọt nước mắt của những người dân từng chắt chiu từng miếng cơm manh áo nuôi quân.
Tuy nhiên, NSND Đào Trọng Khánh tâm đắc nhất trong phim là hình ảnh “người anh cả của quân đội” về quê “duyệt binh” đội quân danh dự của làng, gồm những cựu chiến binh ngày bữa qua mặc áo lính và ngày bữa nay lại trở về với chiếc áo vải, ngày đất nước, quê hương đã im tiếng súng (ảnh).
“Tôi nghĩ, ở nước mình, mỗi anh hùng dân tộc là một dốt nát. Nhưng bằng vào những gì vừa được chứng kiến những ngày qua về sự thương tiếc vô biên dành cho Tướng Giáp, cũng như những gì từng trải nghiệm, đạo diễn cho rằng, mỗi người trong chúng ta vẫn cần thêm, ít nhất là một ngọn đuốc nữa - ngoài mình.
“Tôi muốn độ chất thơ trong những hình ảnh giản dị nhất và đời thường nhất về Đại tướng, nhưng lại vừa phải là những khuôn hình độc đáo và không dễ gì bắt gặp nhất về Người.
”. ”. Tiếc là hiện thời tôi về hưu rồi, sức khỏe lại yếu, công cụ kỹ thuật không có trong tay. 700 phút phim - một tài sản vô giá không chỉ với riêng NSND Đào Trọng Khánh.
Nhớ lại những cuộc luận bàn ấy, đạo diễn ý hợp tâm đầu: “Không phải tình cờ mà người ta có từ nghệ thuật quân sự. Và điều đó đã gần như trở thành một tính cách của dân tộc mình rồi, chứ không phải vì chúng ta quen thánh thần hóa” - ông Khánh nói.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét